Cumul van vergoedingen bij ontslag: het Hof van Cassatie verduidelijkt (gedeeltelijk) de regels

1. Beschermingsvergoeding als personeelsafgevaardigde en discriminatie 

De feiten  

Een personeelsafgevaardigde wordt ontslagen in het kader van een herstructurering, zonder dat de bijzondere ontslagprocedure (wet van 19 maart 1991) werd nageleefd en zonder erkenning erkenning van het economisch motief door het Paritair Comité. 

Het Arbeidshof te Bergen kent niet alleen de beschermingsvergoeding als personeelsafgevaardigde toe, maar ook een discriminatievergoeding (syndicale overtuiging). Het Hof rechtvaardigt deze cumul door de stellen dat (1) beide beschermingsregelingen hun oorsprong vinden in verschillende oorzaken (resp. een onregelmatig ontslag bestreffen en discriminatie ontmoedigen) en (2) dat zij aldus een verschillende schade vergoeden. 

Beslissing van het Hof van Cassatie 

Het Hof van Cassatie verbreekt het arrest. 

De bijzondere bescherming van de wet van 19 maart 1991 vormt een bijzondere vorm van bescherming tegen discriminatie op grond van syndicale overtuiging, georganiseerd door de wet van 10 mei 2007. De bijzondere beschermingsvergoeding vergoedt forfaitair alle schade die voortvloeit uit een ontslag dat in strijd met deze bescherming werd gegeven. 

Aangezien beide vergoedingen dezelfde schade vergoeden, kunnen zij niet worden gecumuleerd. 

2. CAO 109 en discriminatie 

De feiten 

Na zijn ontslag vordert en verkrijgt een werknemer een vergoeding wegens discriminatie, alsook een vergoeding wegens kennelijk onredelijk ontslag (CAO nr. 109). 

Het Arbeidshof te Brussel, oordeelt dat het ontslag dat is ingegeven door de gezondheidstoestand van de werknemer discriminerend is. Het Hof leidt daaruit ook het kennelijk onredelijke karakter ervan af. 

Beslissing van het Hof van Cassatie 

Het Hof van Cassatie verbreekt het arrest van het arbeidshof. 

De vergoeding wegens discriminatie vergoedt de (materiële en morele) schade die voortvloeit uit discriminatie in de arbeidsverhoudingen. Wanneer het kennelijk onredelijke karakter van het ontslag precies uit die discriminatie voortvloeit, vergoeden beide vergoedingen dezelfde schade. In dat geval kan de werkgever niet een tweede maal worden veroordeeld tot een vergoeding op grond van de CAO nr. 109. 

3. CAO 109 en rechtsmisbruik 

De feiten  

Een werknemer pleegt feiten waarvoor de werkgever hem tuchtsancties oplegt. Hij wordt drie maanden later ontslagen wegens dezelfde feiten. Het Arbeidshof te Luik veroordeelt de werkgever tot een vergoeding wegens kennelijk onredelijk ontslag en tot een schadevergoeding wegens rechtsmisbruik. Het arbeidshof verwijt de werkgever dat de werknemer reeds via de tuchtsanctie gestraft werd, waardoor het latere ontslag op diezelfde gronden kennelijk onredelijk en abusief bevonden werd. 

Beslissing van het Hof van Cassatie 

Het Hof van Cassatie verbreekt het arrest. 

Wanneer het kennelijk onredelijke ontslag en het rechtsmisbruik bij ontslag op dezelfde feiten en dezelfde beoordelingen berusten, vergoeden de schadevergoedingen dezelfde schade en kunnen zij niet worden gecumuleerd. 

Te onthouden? 

Met deze drie principearresten lijkt het Hof van Cassatie een algemeen beginsel te volgen: de forfaitaire vergoedingen die verband houden met de beëindiging van de arbeidsovereenkomst kunnen niet worden gecumuleerd wanneer zij dezelfde schade vergoeden, zelfs op grond van verschillende kwalificaties. 

Wat de bijzondere bescherming van de personeelsafgevaardigden betreft, vergoedt de forfaitaire schadevergoeding van de wet van ’91 reeds automatisch de schade die verband houdt met een discriminerend ontslag, wat een cumul met een bijkomende discriminatievergoeding uitsluit. 

Wanneer het discriminerende karakter van het ontslag de grondslag vormt van het kennelijk onredelijke karakter ervan, is enkel de vergoeding wegens discriminatie verschuldigd. 

Ten slotte, wat de vergoeding kennelijk onredelijk ontslag en de schadevergoeding wegens rechtsmisbruik bij ontslag betreft: er is geen cumul mogelijk wanneer dezelfe tekortkomingen ten grondslag liggen aan het kennelijk onredelijk en het abuseive karakter van het ontslag. 

Bronnen: Cass., 12 oktober 2026, S.25.0025.F; Cass., 12 oktober 2026, S.23.0034.F ; Cass., 12 oktober 2026, S.20.0061.F.